Çocukların en sevdikleri kitapları defalarca okuma talepleri, ebeveynler tarafından zaman zaman şaşırtıcı bulunabilir. Ancak uzmanlar, bu durumun çocukların gelişim süreçlerinin önemli bir parçası olduğunu belirtiyor. Yetişkinler için tekrar gibi görünen bu eylem, çocuklar için dünyayı anlamlandırma, yeni bilgiler edinme ve tanıdık unsurlara tutunarak güvende hissetme mekanizması olarak öne çıkıyor.
Çocuk gelişimci Elanur Buğçe Oral, bu davranışın yalnızca hikâyeyi sevmekle açıklanamayacağını vurguladı. Oral'a göre, aynı kitabı tekrar tekrar istemek; öğrenme, öngörülebilirlik, duygusal güven ve ebeveynle kurulan bağ gibi faktörlerle yakından ilişkili. Çocukların dünyasının yetişkinlere kıyasla daha karmaşık ve bilinmez olabileceğine dikkat çeken Oral, tekrarlayan masal dinleme isteğinin ardında yatan öngörülebilirlik ve kontrol duygusunun altını çizdi.
Çocuğun hikâyenin ilerleyen bölümlerinde neler olacağını bilmesi, ona bir kontrol ve yetkinlik hissi veriyor. Tanıdık öyküler, çocuklara belirsizlikler karşısında güvenli bir alan sunuyor. Çocuklar, yeni deneyimler keşfetmenin yanı sıra, daha önce karşılaştıkları olayları yeniden yaşayarak ve bu deneyimleri derinlemesine anlayarak öğreniyorlar. İlk okumada olayları anlamaya odaklanan bir çocuk, sonraki okumalarda karakterlerin davranışlarına, duygularına ve hikâyedeki detaylara daha fazla dikkat gösterebiliyor. Çocuk büyüdükçe aynı hikâyeden çıkardığı anlam da değişebiliyor.
Tekrar isteğinin sadece kitabın içeriğiyle sınırlı olmadığını belirten Oral, hikâyeyi okuyan yetişkinin ses tonunun, göz temasının ve birlikte geçirilen zamanın da çocuk için büyük önem taşıdığını ifade etti. Çocuğun bazen sadece aynı masalı değil, o masal aracılığıyla ebeveyniyle kurduğu yakınlık duygusunu yeniden yaşamak isteyebileceğini kaydetti. Özellikle uyku öncesi kitap okumanın, ebeveyn ve çocuk arasında güveni pekiştiren özel bir zaman dilimine dönüşebileceği belirtildi.
Düzenli kitap okuma alışkanlığının, çocukların günlük yaşamlarında öngörülebilir bir rutin oluşturabileceği ifade edildi. Ancak bu sürecin bir performans görevi olarak görülmemesi gerektiğine dikkat çekildi. Çocuktan her sayfayı anlaması, sorulara doğru yanıt vermesi veya hikâye sonrası hemen uyuması beklenmemelidir. Bunun yerine, çocuğun ilgisini ve ihtiyaçlarını takip etmek önem taşıyor. Aynı hikâyeyi tekrar dinlemek, çocukların kelimeleri bağlam içinde öğrenmesine ve yeni sözcükleri kendi anlatımlarında kullanmasına da katkı sağlıyor. Tekrar sayesinde çocuklar, daha önce fark etmedikleri kelimeleri ve cümle yapılarını keşfedebiliyorlar.
Hikâyede geçen “cesaret”, “endişe”, “merak” ve “şaşkınlık” gibi kelimeler, çocukların kelime dağarcığını zenginleştirmenin yanı sıra duyguları tanıma ve ifade etme becerilerini de destekleyebiliyor. Çocuğun hikâyenin devamını tahmin etmesi, karakterlerin davranışlarını açıklaması veya masalı kendi cümleleriyle anlatması, dilini etkin bir şekilde kullanmasına olanak tanıyor. Bu nedenle ebeveynlerin her defasında yeni bir kitap seçmek durumunda olmadığını aktaran Oral, çocuğun merakını takip etmenin ve gerektiğinde ona konuşma alanı açmanın daha doğal bir öğrenme ortamı oluşturduğunu vurguladı.
