Askeri istihbarat çevreleri ve savunma sanayii siteleri, Çin'in denizlerdeki yeni ve gizemli denizaltı projesini gündeme taşıdı. Naval News ve The War Zone (TWZ) tarafından paylaşılan bilgilere göre, 1 Haziran 2026 tarihli uydu görüntülerinde Şanghay'daki Jiangnan (JN) Tersanesi'nde, benzersiz bir tasarıma sahip devasa bir denizaltı tespit edildi.
Henüz resmi adı ve askeri kodu açıklanmayan bu yeni savaş gemisinin en dikkat çekici özelliği, geleneksel denizaltı tasarımının ayrılmaz bir parçası olan dikey üst kule yapısının, yani 'yelkenin' (sail/conning tower) tamamen kaldırılmış olması. Askeri deniz savaşları analisti HI Sutton'ın gövde ölçümlerine dayanan hesaplamalarına göre, yaklaşık 120 metre uzunluğa ve 11 metre genişliğe sahip olduğu belirtilen bu yeni tasarım, mevcut askeri dengeler açısından önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Çin donanmasının en modern nükleer saldırı denizaltısı olan Tip 093'ün 110 metre, ABD Donanması'nın Virginia sınıfı nükleer saldırı denizaltılarının ise 114,8 metre uzunluğunda olduğu göz önüne alındığında, Çin'in yelkensiz ve bu denli uzun bir gövdeyi başarıyla suya indirmesi dikkat çekiyor. Bu tasarımın, konvansiyonel denizaltıların çok ötesinde bir boyut sunduğu belirtiliyor.
Yelkenin kaldırılmasının ardındaki temel nedenin, denizaltının hidrodinamik verimliliğini artırmak olduğu düşünülüyor. Bu durumun, su altı araçlarına ekstrem hız ve manevra kabiliyeti kazandıracağı öngörülüyor. Ayrıca, yelkenin neden olduğu su türbülansı ve gürültünün ortadan kalkması sayesinde, denizaltının yüksek hızlarda bile sonar sistemlerine yakalanmadan adeta bir 'hayalet' gibi hareket edebileceği ifade ediliyor. Geminin kıç kısmında kullanılan X şeklindeki dümen konfigürasyonu ve pompa-jet (pump-jet) itki sistemi de sessiz çalışmasıyla öne çıkıyor.
Yelkensiz tasarım, mühendislik açısından önemli zorlukları da beraberinde getiriyor. Geleneksel denizaltılarda periskoplar, radar direkleri, iletişim antenleri ve şnorkeller gibi kritik unsurlar yelken kısmında yer alırken, bu yeni tasarımda bu unsurların nasıl entegre edildiği belirsizliğini koruyor. Uzmanlar, bu durumun geminin yüzey operasyonlarından ziyade, derin deniz tabanı operasyonları veya hızlı okyanus geçişleri için tasarlandığını gösterdiğini belirtiyor. Mürettebatlı bir savaş gemisi olduğu tahmin edilen bu yeni tasarımın, insansız (UUV) olma ihtimalinin düşük olduğu vurgulanıyor.
ABD istihbaratı, Çin'in denizaltı teknolojisindeki ilerlemesine dikkat çekiyor. ABD Deniz Kuvvetleri İstihbarat Ofisi Başkanı Tuğamiral Mike Brookes, Çin Halk Kurtuluş Ordusu Donanması'nın (PLAN) dizel-elektrikten nükleer enerjiye doğru stratejik bir geçiş yaptığını ve küresel olarak en hızlı büyüyen donanmalardan biri olduğunu belirtti. Şanghay'da ortaya çıkan bu yelkensiz denizaltı, Çin'in bölgesel askeri iddialarını desteklemek üzere geliştirdiği radikal teknolojilerin bir kanıtı olarak değerlendiriliyor.
