ABD ve İran arasında savaşı sona erdirmeyi amaçlayan 14 maddelik geçici bir anlaşmaya varıldı. Çarşamba günü dijital ortamda imzalanan memorandumun metni kamuoyuyla paylaşıldı. Anlaşma, iki ülke arasındaki çatışmaları durdurmayı ve 60 günlük bir kalıcı ateşkes müzakere süreci oluşturmayı hedefliyor.
Trump'tan Anlaşma Şartlarına İlişkin Sert Uyarılar
Fransa'daki G7 Zirvesi'ne katılan ABD Başkanı Donald Trump, anlaşma hükümlerine uyulmaması durumunda askeri operasyonların yeniden başlayabileceğini belirtti. Trump, basın toplantısında yaptığı açıklamada, anlaşmanın ihlal edilmesi halinde İran'a yönelik saldırıların devam edeceğini ifade etti. Trump, sürecin Orta Doğu'daki gerilimi düşürmesini ve petrol fiyatlarını aşağı çekmesini beklediğini dile getirdi.
Balistik Füze Konusunda Yaklaşım Değişikliği
Savaşın başlangıcında İran'ın balistik füze kapasitesini tamamen yok etmeyi hedefleyen Trump, bu tutumunda değişikliğe gitti. Paris'te yaptığı son açıklamada, diğer ülkelerin sahip olduğu imkanlar göz önüne alındığında İran'ın füze programına yönelik daha esnek bir yaklaşım sergilediği gözlemlendi. Bu durum, ABD'nin askeri operasyon gerekçelerinden biri olan füze programına yönelik stratejik bir geri adım olarak değerlendirildi.
İran Yönetiminden Diplomatik Kazanım Vurgusu
İran tarafı, imzalanan anlaşmayı diplomatik bir başarı olarak nitelendirdi. İran devlet televizyonu, 1979 İslam Devrimi'nden bu yana iki ülke liderleri tarafından imzalanan ilk anlaşma olduğunu bildirdi. İranlı başmüzakereci M.B.G., müzakere yoluyla askeri yöntemlerden daha fazla kazanım elde edildiğini ve dondurulan milyarlarca dolarlık varlıkların serbest bırakılmasının sağlandığını belirtti.
Anlaşmanın Temel Maddeleri ve Ekonomik Etkileri
14 maddelik memorandum kapsamında şu düzenlemeler öngörülmektedir:
- Hürmüz Boğazı'nda deniz trafiğinin yeniden başlatılması,
- İran limanlarına uygulanan ablukanın kaldırılması,
- ABD yaptırımlarından feragat edilmesi,
- İran'ın dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılması,
- İran'ın nükleer silah üretmeme taahhüdünün yenilenmesi,
- Zenginleştirilmiş uranyum stokunun denetim altında seyreltilmesi.
Anlaşma sonrası petrol piyasalarında hareketlilik yaşandı. Brent petrolün varil fiyatı 80 doların altına gerilese de, Trump'ın yeni saldırı tehditleri sonrası fiyatlarda artış gözlemlendi. G7 liderleri ise anlaşmayı memnuniyetle karşılayarak Lübnan'da derhal ateşkes çağrısında bulundu.
