ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırıları sonrası başlayan çatışmalar, yürütülen müzakerelerin ardından mutabakatla sonuçlandı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, ABD ve İran'ın anlaşmaya vardığını ve Lübnan dahil tüm cephelerde askeri faaliyetlerin sona erdiğini duyurdu.
ABD Başkanı Donald Trump, mutabakat kapsamında Hürmüz Boğazı'nın 19 Haziran Cuma günü tamamen açılacağını ve bölgedeki mayınların büyük kısmının etkisiz hale getirileceğini belirtti. Savaş sırasında gemi trafiği önemli ölçüde azalmıştı. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Kuruluşu (UNCTAD) verilerine göre, çatışmalar öncesinde boğazdan günlük ortalama 130 ticari gemi geçiş yapıyordu. Ancak savaşın başlamasıyla bu sayı yüzde 90'ın üzerinde düşüş gösterdi.
Kpler verilerine göre, son günlerde boğazdan geçen gemi sayısı oldukça düşüktü. 10 Haziran'da 5, 11 Haziran'da 4, 12 Haziran'da 7, 13 Haziran'da 1 ve 14 Haziran'da ise 5 ticari gemi geçiş yaptı. 14 Haziran'da boğazdan geçen Malta bayraklı LNG tankeri Disha, Katar'dan Hindistan'a 132 bin metreküp sıvılaştırılmış doğal gaz taşıyordu.
ABD ve İran arasında 15 Haziran'ın ilk saatlerinde anlaşmaya varıldığı açıklansa da, Hürmüz Boğazı'nda beklenen yoğunluk henüz oluşmadı. 15 Haziran günü boğazdan yalnızca üç ticari gemi geçti. Saint Kitts and Nevis bayraklı kuru yük gemisi Kaiser, Honduras bayraklı petrol tankeri Argo Maris ve Sierra Leone bayraklı yük gemisi Momentum Phonix, sırasıyla Irak, Bender Abbas ve Umman'dan yüklerini taşıyarak boğazdan geçiş yaptı.
Güvenlik endişeleri devam ederken, sektör temsilcileri sürecin kırılgan olduğuna dikkat çekiyor. Baltık ve Uluslararası Denizcilik Konseyi (BIMCO), bölgede mayın riskinin sürdüğünü ve güvenlik durumunun 'riskli' seviyede bulunduğunu açıkladı. İngiltere Deniz Ticaret Örgütü de Hürmüz Boğazı'ndaki deniz güvenliği tehdit seviyesinin 'kritik' düzeyde kalmaya devam ettiği uyarısında bulundu.
Bölgede şu anda boğazdan geçmeyi bekleyen yaklaşık 500 ticari gemi bulunuyor. Uzmanlara göre, 100 günü aşkın süredir yaşanan kesintinin ardından öncelikle bu gemilerin geçişlerinin tamamlanması gerekecek. İlk aşamada bekleyen gemilerin geçişiyle trafiğin 30 gün içinde savaş öncesi seviyelerin yaklaşık yarısına ulaşabileceği tahmin ediliyor. Mutabakatın sorunsuz uygulanması halinde, Körfez'de yükleme yapmış 118 tanker önümüzdeki 10 ila 15 gün içinde geçiş önceliğine sahip olacak.
Uzmanlar, boğazın yeniden açılmasının tek başına normalleşme anlamına gelmediğini belirtiyor. Kpler Denizcilik Risk ve Uyum Müdürü D.A., bölgeden ayrılması, seferlerini tamamlaması ve yeni yük almak üzere geri dönmesi gereken gemiler için yaklaşık 2-3 aylık bir sürece ihtiyaç olacağını ifade etti. Orta Doğu'nun bazı bölgelerinde savaş öncesi üretim ve ihracat seviyelerine dönüşün ise daha uzun sürebileceğini ekledi. Ampatzidis, Hürmüz Boğazı'nın siyasi ve güvenlik açısından yeniden ticaret akışına açılmasının önemli olduğunu ancak deniz taşımacılığındaki toparlanmanın aşamalı gerçekleşeceğini vurguladı.
