Japonya'da döviz piyasası, dolar/yen paritesindeki hareketlilik nedeniyle yeniden kritik bir eşiğe ulaştı. Temmuz sonunda ABD ile Japonya'nın gerçekleştirdiği ortak yen alımı sonrası 155 seviyelerine kadar gerileyen dolar/yen paritesi, son dönemde kaydedilen kazanımların önemli bir kısmını geri vererek yeniden 159,4 seviyeleri civarında işlem görmeye başladı.
Piyasanın gözü tekrar 160 seviyesine çevrilirken, Japonya'nın eski üst düzey döviz yetkililerinden Mitsuhiro Furusawa, yeni bir müdahalenin gündeme gelebileceği yönünde açıklamalarda bulundu. Furusawa'ya göre, yen mevcut seviyelerde Japon ekonomisinin temellerinin işaret ettiğinden belirgin biçimde daha zayıf bir konumda bulunuyor ve yetkililerin harekete geçmesi için belirli bir kur seviyesinin beklenmesine gerek yok.
160 Seviyesi Yeniden Müdahale Sınırına Dönüştü
Japon yeni, temmuz sonunda dolar karşısında 164'e yaklaşarak yaklaşık 40 yılın en zayıf seviyelerinden birini görmüştü. Bu durum üzerine Japonya ve ABD, koordineli bir şekilde yen alımı yaparak piyasaya müdahale etmiş ve dolar/yen paritesi kısa sürede yaklaşık 155 seviyesine kadar indirilmişti. Ancak bu müdahalenin sağladığı rahatlama kalıcı olmadı. Yen son günlerde yeniden değer kaybederek dolar/yen paritesinin 159,4 civarına yükselmesine neden oldu ve önceki müdahaleyle elde edilen kazanımların yaklaşık yarısı geri verildi.
Piyasada psikolojik eşik olarak yeniden 160 seviyesi görülüyor. Döviz yatırımcıları, bu seviyenin aşılması halinde Tokyo'dan yeni bir yen alımı müdahalesinin gelebileceğini fiyatlıyor. Furusawa, müdahalenin yalnızca kurun belirli bir rakama ulaşmasıyla yapılacak mekanik bir işlem olmadığını, kur hareketinin hızı, oynaklığın boyutu ve yenin ekonomik temellerden ne kadar uzaklaştığı gibi faktörlerin de müdahale kararında etkili olabileceğini savunuyor. Bu nedenle yeni bir operasyonun zamanlamasının önceden tahmin edilmesinin zor olduğu belirtiliyor.
ABD Yeniden Operasyona Katılabilir
Furusawa'nın açıklamalarındaki dikkat çekici unsurlardan biri de olası yeni müdahalenin Japonya ile sınırlı kalmayabileceği yönündeki değerlendirmesi oldu. Eski yetkili, yen üzerindeki baskının yeniden hızlanması halinde ABD'nin de Japonya ile koordineli biçimde piyasaya girebileceğini öngörüyor. Washington yönetimi, daha önceki müdahalede Tokyo'ya destek vermişti. İki ülkenin ortak hareket etmesi, Japonya'nın tek başına gerçekleştirdiği döviz işlemlerine kıyasla piyasaya daha güçlü bir siyasi mesaj vermişti. Şu aşamada yeni bir ortak operasyon için resmi bir karar açıklanmış olmasa da, Furusawa'nın değerlendirmesi piyasanın yeni müdahale ihtimalini tartıştığı bir dönemde eski bir üst düzey yetkilinin görüşünü yansıtıyor.
ABD'nin yeniden operasyonun bir parçası olması halinde, müdahale yalnızca Japon para politikasının konusu olmaktan çıkıp küresel döviz piyasasına yönelik koordineli bir hamleye dönüşebilir. Böyle bir hareket dolar, euro ve diğer büyük para birimlerinde de sert fiyat değişimlerine yol açabilir.
Müdahale Yeterli Olmuyor: Gözler BOJ'un Faiz Kararında
Japonya açısından asıl sorun, döviz piyasasına para harcanarak yapılan müdahalelerin kalıcı sonuçlar üretmemesi. Yen alımları kısa vadede para birimini güçlendirebilse de, Japonya ile diğer büyük ekonomiler arasındaki faiz farkı devam ettiği sürece yatırımcıların yeniden yen satmaya yönelmesi mümkün oluyor. Furusawa da bu nedenle yeni müdahalenin tek başına yeterli olmayacağını düşünüyor.
Eski yetkiliye göre, Japonya Merkez Bankası'nın (BOJ) yalnızca faiz artırması değil, piyasalara faizlerin daha hızlı yükseleceği mesajını da vermesi gerekiyor. BOJ, haziran ayında politika faizini yüzde 1'e çıkarmıştı. Furusawa, merkez bankasının orta vadede faizi yüzde 1,5 ile yüzde 1,75 arasına taşımak isteyebileceğini ve bu seviyenin Japon ekonomisi açısından daha dengeli bir politika alanı oluşturacağını düşünüyor. Bir sonraki kritik eşik, 17-18 Eylül'de yapılacak BOJ toplantısı olacak. Piyasalarda eylül ayında yeni bir faiz artırımı yapılacağına ilişkin olasılık son haftalarda hızla yükselerek yüzde 76 seviyesine ulaştı. Temmuz sonunda bu olasılık yalnızca yüzde 24 civarındaydı. Beklentideki bu sert değişim, yatırımcıların yenin kalıcı biçimde güçlenebilmesi için döviz müdahalesinden daha fazlasının gerektiğini düşündüğünü gösteriyor.
Zayıf Yen Japonya'nın İthalat Faturasını Büyütüyor
Yenin değer kaybı, Japon ekonomisi açısından yalnızca finans piyasalarının sorunu olmaktan öteye geçiyor. Japonya, enerjide büyük ölçüde ithalata bağımlı olduğu için para birimindeki zayıflama, petrol, doğal gaz ve diğer ham maddelerin yerel para cinsinden maliyetini artırıyor. Orta Doğu'daki gerilim nedeniyle petrol fiyatlarının yüksek kalması bu baskıyı daha da büyütüyor. Japon şirketleri hem yüksek dolar kuru hem de pahalı enerjiyle karşı karşıya kalırken, maliyetlerin tüketici fiyatlarına yansıması enflasyon üzerindeki baskıyı güçlendirebilir. Bu tablo, BOJ açısından zor bir denge yaratıyor. Faizlerin hızlı artırılması yen üzerindeki baskıyı azaltabilir ancak aynı zamanda borçlanma maliyetlerini yükselterek ekonomik büyümeyi ve yüksek kamu borcunun finansmanını zorlaştırabilir. Faiz artışının gecikmesi halinde ise dolar/yen paritesinin yeniden 160 seviyesinin üzerine yerleşmesi ve yetkililerin bir kez daha doğrudan döviz piyasasına müdahale etme gerekliliği doğabilir.
