Sağlık Bakanlığı tarafından hazırlanan bir yasa taslağı, sağlık alanında kamu kurum ve kuruluşlarına kaynak aktarımı ve okullardaki beslenme programlarını desteklemeyi amaçlıyor. Taslak, “Sağlıklı Hayata Katkı Fonu” adıyla yeni bir fon oluşturulmasını öngörüyor.
Fonun, şekerli içecekler, tütün ürünleri ve bazı atıştırmalıklardan pay alınarak oluşturulması planlanıyor. Bu kaynağın, Sağlık Bakanlığı bünyesinde kurulacak tüzel kişiliğe sahip bir fon aracılığıyla sağlık projelerine yönlendirilmesi hedefleniyor. Fonun yönetim kurulu, harcamaları kararlaştıracak.
Taslakta yer alan bilgilere göre, şekerli içeceklerden alınacak pay miktarı, içeceğin şeker oranına göre belirlenecek. 100 ml'de 5-7,5 gram şeker içeren içecekler için 100 ml başına 1 TL, 7,5-11 gram şeker içerenler için 2 TL ve 11 gram ve üzeri şeker içerenler için 5 TL pay alınacak. Nişasta bazlı şeker içeren içeceklerde ise bu tutarın iki katı, yani 100 ml başına 10 TL uygulanması öngörülüyor.
Şekerli içeceklerin yanı sıra, tütün ürünleri ve aşırı tüketimi önerilmeyen atıştırmalıklar da fon kapsamına dahil edilecek. Paketli tütün ürünleri için paket başına 20 TL, paketsiz tütün ürünleri için kilogram başına 100 TL pay alınması planlanıyor. Aşırı tüketimi tavsiye edilmeyen atıştırmalıkların satış fiyatının %20'si, nişasta bazlı şeker içeren atıştırmalıkların ise satış fiyatının %40'ı fon katkısı olarak tahsil edilecek. Bu paylar, ürünleri üreten veya ithal eden firmalardan aylık olarak alınacak.
Fonun, Kurumlar vergisinden muaf tutulması, gelir ve kurumlar vergisi stopajına tabi olmaması, damga vergisi, veraset ve intikal vergisi ile bazı finansman yüklerinden istisna edilmesi planlanıyor. Ayrıca fona yapılan nakit bağış ve yardımların da gelir ve kurumlar vergisinden indirilebilmesi öngörülüyor.
Toplanan fonun, genel sağlığın korunması amacıyla okullarda sağlıklı beslenme programları, çocukluk obezitesi ve diş sağlığı taramaları, gıda sanayiinde şeker azaltımı ve ürün geliştirme AR-GE çalışmaları, tüketici farkındalığı kampanyaları, tütün karşıtı kampanyalar, belediyelerin park ve spor alanı projeleri, sağlıklı hayat merkezlerinin kurulması ve mobil sağlık ekipleriyle dezavantajlı bölgelerde obezite taramaları gibi alanlarda kullanılması öngörülüyor.
Taslak metin, Cumhurbaşkanı'na belirlenen tutar ve oranları yarıya kadar indirme veya iki katına kadar artırma yetkisi veriyor. Tutarların her yıl yeniden değerleme oranında artırılması ve fon gelirlerine yurt içi ve yurt dışından yapılacak bağış, yardım ve hibelerin de dahil edilmesi planlanıyor. Uygulamada doğrudan “vergi” ifadesi yerine “pay” ve “fon katkısı” yaklaşımı benimsenmiş olsa da, bu düzenlemenin şekerli içecek ve atıştırmalık fiyatlarını artırarak tüketimi azaltmayı hedefleyen bir sağlık politikası niteliği taşıdığı değerlendiriliyor.
