Türkiye'de deprem ve diğer afetlerin ardından yürütülen yardım, tahliye ve yeniden yapılanma çalışmaları sırasında engelli bireylerin ihtiyaçları sıklıkla göz ardı ediliyor. Bu durum, 2025 yılında Scientific Reports dergisinde yayımlanan ve afetlere dayanıklılıkta engellilik konusunu ele alan bir araştırmayla da belgelendi.
Araştırmaya göre, engelli bireyler afet öncesi hazırlıklar, tahliye süreçleri, geçici barınma imkanları ve sağlık hizmetlerine erişimde önemli zorluklarla karşılaşıyor. İzmir Büyükşehir Belediye Meclisi Çevre ve Sağlık Komisyonu üyesi Dr. Mustafa Vatansever, afet süreçlerinde engelli bireylerin özel gereksinimlerinin yeterince dikkate alınmadığını belirtti. Türkiye'nin yaşadığı büyük afetlerin engelli bireyler üzerindeki etkisinin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurgulayan Vatansever, şunları söyledi: "Engelli bireyler, afet durumlarında daha savunmasız kalabilmekte ve mevcut planlar bu grupların özel gereksinimlerini yeterince karşılamamaktadır."
2023 depremlerinin yaşandığı bölgede kayıtlı 2 milyon 511 bin 950 engelli birey bulunduğu, bunlardan 775 bin 12'sinin ise ağır engelli olduğu bilgisi paylaşıldı. Bölgede Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'na bağlı 66 engelli ve yaşlı bakım merkezinde 5 bin 252 kişinin hizmet aldığı belirtildi. Bu veriler ışığında, engelli olduğu halde ihmal edilen kişi sayısının oldukça fazla olduğu ifade edildi.
Afetlere hazırlık sürecinin, engelli bireylerin öncelikle tespit edilmesiyle başlaması gerektiğinin altını çizen Vatansever, yerel yönetimlere bu konuda önemli görevler düştüğünü kaydetti. Tahliye süreçlerinin engelli bireyler için hayati önem taşıdığına dikkat çeken Vatansever, "Afet veya acil durum anındaki başarılı bir tahliye, engelli bireyler açısından en yaşamsal konulardan birini oluşturmaktadır. Engeli olmayan bireyler için acil çıkışların ve bina içindeki sığınma alanlarının yerini bilmek yeterli olabilirken, engelli bireylerin öncelikle acil çıkışlara ve sığınma alanlarına nasıl ve hangi donanımla ulaşacaklarını bilmeleri gerekmektedir" açıklamasında bulundu.
