Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), makrofinansal istikrarı pekiştirmek ve parasal aktarım mekanizmasını desteklemek amacıyla zorunlu karşılık oranlarında değişikliğe gitti. Yapılan düzenleme kapsamında, 2023 yılında yürürlüğe alınan ve döviz cinsinden mevduat/katılım fonları için uygulanan yüzde 2,5 oranındaki ilave zorunlu karşılık tesisi yürürlükten kaldırıldı.
Merkez Bankası tarafından gerçekleştirilen bu hamleyle birlikte, yabancı para mevduatlarına yönelik farklı oranlar belirlendi. Daha önce yüzde 30 seviyesinde bulunan vadesiz ve 1 aya kadar vadeli yabancı para mevduat/katılım fonlarına uygulanan zorunlu karşılık oranı yüzde 32'ye yükseltildi. Daha uzun vadeli zorunlu karşılık oranlarında ise yüzde 26 olan seviye yüzde 28 olarak güncellendi.
Ekonomistler, Merkez Bankası'nın bu iki yönlü adımını biri sadeleşme diğeri ise sıkılaştırma olarak nitelendirdi. 2023 yılında döviz toplamasını caydırmak amacıyla getirilen ilave zorunlu karşılığın kaldırılması, döviz mevduatlarının stabil seyretmesi gerekçesiyle bankalara bir hareket alanı sağladı. Diğer yandan, yabancı para mevduat oranlarındaki artışla birlikte sıkılaşma sinyallerinin korunduğu ifade edildi.
Ekonomist İris Cibre, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, yabancı para mevduatındaki 2,5 puanlık TL ilave zorunlu karşılığın kaldırılmasına karşın yabancı para zorunlu karşılıklarının artırıldığını belirtti. Cibre, bu durumun faiz üzerinde doğrudan büyük bir etkisi olmayacağını, TL zorunlu karşılıklarındaki düşüşün TL likiditesinde fazlalık yaratabileceğini ancak repo ihaleleri açılmadığı sürece faiz etkisinin sınırlı kalacağını dile getirdi.
Yeni oranlar üzerinden zorunlu karşılık tesisi 17 Temmuz 2026 tarihinde uygulanmaya başlanacak. Tebliğ uyarınca, yurt dışı bankalar mevduatı ve katılım fonlarını kapsayan diğer yükümlülüklerde vadeye göre farklılaştırılmış oranlar uygulanacak. Bu kapsamda 1 yıla kadar vadede yüzde 21, 2 yıla kadar vadede yüzde 10, 3 yıla kadar vadede yüzde 8, 5 yıla kadar vadede yüzde 3 ve 5 yıldan uzun vadede yüzde 0 oranları belirlendi.
