Kırgızistan'da, dilin özgün fonetik yapısını korumak amacıyla mevcut alfabede yer alan Rusça kökenli harflerin tasfiye edilmesi yönünde bir öneri sunuldu. Cumhurbaşkanlığına bağlı Devlet Dili ve Dil Politikası Ulusal Komisyonu ile Ulusal Bilimler Akademisi Dilbilim Enstitüsü ortaklığında düzenlenen konferansta, yazım kurallarının güncellenmesi ihtiyacı ele alındı.
Yazım Kurallarında 86 Yıllık Değişim İhtiyacı
"Kırgız Dilinde Yazım Kuralları: Mevcut Durum ve Geliştirme Sorunları" başlıklı etkinlikte konuşan akademisyen Sırtbay Musayev, mevcut imla sisteminin 86 yıldır köklü bir değişim görmediğini dile getirdi. Bu durumun yazı sisteminde çeşitli aksaklıklara yol açtığı ifade edildi. Kaliteli bir imla yapısının tesisi için öncelikle alfabenin net bir yapıya kavuşturulması gerektiği vurgulandı.
"Mükemmel yazım için mükemmel bir alfabe gerekir. Sadece 'E' harfi için bile altı veya yedi kural var. 1939'dan beri Ruslaştırma yoğunlaştı, bu da ulusal değerleri ve en büyük etkiyle dili olumsuz etkiledi. Kiril alfabesini terk etmeden yazım kurallarını düzeltmek için güncel konuları gündeme getiriyoruz. Yarın ülkemiz Latin alfabesine geçmeye karar verirse zaten hazırız. Diğer Türk dilleri konuşan halklar alfabemizi model gösteriyor. Bunun nedeni, bilim insanlarımız İşenalı Arabayev ve Kasım Tınıstanov'un orijinal fonemlerimizi belirleyip 28 harf oluşturmalarıdır."
Fonetik Yapının Korunması Hedefleniyor
Konferansa katılan dilbilimciler tarafından yapılan açıklamalarda, reform talebinin Kiril alfabesinin tamamen reddi anlamına gelmediği belirtildi. Temel amacın, mevcut dilsel aksaklıkların giderilmesi olduğu kaydedildi. Kırgızcada bulunmayan ve sadece Rusça kelimelere özgü olan harflerin, dilin doğal ses yapısını bozduğu ve yeni neslin özgün telaffuz yeteneğini kısıtladığı ifade edildi.
Kırgızca, tarihsel süreçte Arap ve Latin alfabelerini kullanmış olsa da 1940 yılından bu yana resmi yazı dili olarak Kiril alfabesini kullanmaktadır. Mevcut Kırgız Kiril alfabesi 36 harften oluşurken, Rus alfabesindeki karakterlere ek olarak Kırgızcanın özgün seslerini temsil eden üç özel harf barındırmaktadır.
