Beyin yaşının, kişiden kişiye farklı hızlarda ilerleyebildiği belirtildi. Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Derya Uludüz, genetik miras, stres, uykusuzluk, beslenme, toksin birikimi ve hareketsizliğin beyin yaşlanmasını etkileyen faktörler olduğunu ifade etti.
Beyin hücre kalınlığı, gri-beyaz madde hacmi, damar esnekliği ve sinir hücreleri bağlantı hızlarının sayısal olarak ölçülebildiği, dolayısıyla beyin yaşının bilimsel olarak belirlenebildiği kaydedildi. Ancak bu ölçümler için laboratuvar veya MR cihazına gerek olmadığı, bedenin günlük olarak beyin sağlığı hakkında sinyaller verdiği vurgulandı. Bu sinyallerin doğru yorumlanmasıyla elde edilecek verilerin, MR cihazı kadar değerli ipuçları sunabileceği belirtildi.
Beyin yaşını belirlemek için pratik testler yapılabileceği açıklandı. Yürüyüş hızı, denge, koku duyusu, hafıza ve parmak hareketlerinin hızı gibi faktörlerin beyin yaşı hakkında ipuçları verdiği ifade edildi. Beyin yaşının gençleştirilmesinin mümkün olduğu da kaydedildi.
Yürüyüş Hızı Testi: 4 metrelik mesafeyi yürüme süresi, damar sağlığı ve beyin oksijenlenmesi hakkında bilgi verir. 4-5 saniye ideal kabul edilirken, 6 saniyenin üzerindeki süreler damar sertliği ve beyin yaşlanmasının hızlandığına işaret edebilir. Yavaş yürüyen bireylerde bilişsel gerileme ve demans riskinin yaklaşık %30 daha yüksek olduğu bilimsel araştırmalarla ortaya konmuştur.
Otur-Kalk Testi: Bir sandalyeden kollar kullanılmadan 30 saniyede kaç kez kalkıp oturulduğu, beynin kaslarla iletişimini ve motor planlama yeteneğini ölçer. 14 ve üzeri tekrar sayısı mükemmel uyumu gösterirken, 9’un altı yavaşlama sinyali olarak değerlendirilir.
Parmak Vurma Hızı Testi: Parmak hareketlerinin hızı, beyindeki motor yolların iletişim hızını yansıtır. Bu hızın yavaşlaması, nöronlar arası iletişimin azaldığına veya Parkinson hastalığı gibi durumların ilk belirtisi olabileceğine işaret edebilir.
Denge Testi: Tek ayak üzerinde 10 saniye durabilme yeteneği, beyincik ve denge sisteminin gücünü gösterir. 5 saniyenin altındaki süreler, yaşa bağlı denge bozulmaları ve sinirsel koordinasyon zayıflamalarının başlangıcı olabilir.
Koku Testi: Keskin kokuları ayırt edememek, beyin yaşlanmasının erken belirtilerinden biri olarak kabul edilir çünkü koku duyusu beynin hafıza merkezleriyle doğrudan bağlantılıdır.
Zihin Esnekliği Testi: Bir dakika içinde belirli bir harfle başlayan kelime sayısı, bilişsel esnekliği gösterir. 10 ve üzeri kelime söyleyebilmek harika bir bilişsel esnekliğe işaret ederken, 6 ve altı zihinsel erişim hızının yavaşladığını gösterebilir. Bu tür egzersizlerin beynin nöroplastisite yeteneğini canlı tuttuğu belirtildi.
Bu testlerin beyin yaşı hakkında önemli bilgiler sunduğu, yavaşlama, unutkanlık veya denge kaybı gibi belirtilerin beyin sağlığı için bir uyarı işareti olabileceği ifade edildi. Ancak beyin yaşlanmasının durdurulabilir ve hatta tersine çevrilebilir olduğu, zamanında harekete geçmenin önem taşıdığı vurgulandı.
