İstanbul'da bayram tatili nedeniyle yaşanan nüfus yoğunluğunun azalması, kent ekosisteminde geçici bir rahatlama sağladı. Ancak uzmanlar, kayıtsız nüfusla birlikte 20-21 milyona ulaştığı tahmin edilen İstanbul'un nüfus sorununa dikkat çekiyor. Mevcut koşullarda nüfusun 20 milyon bandının altına düşmesinin beklenmediği belirtiliyor.
TMMOB Şehir Plancıları Odası Yönetim Kurulu üyesi Prof. Dr. Pınar Pelin Giritlioğlu, 2009 tarihli İstanbul İl Çevre Düzeni Planı'nda 2030 yılı için öngörülen 16 milyonluk nüfus hedefine şimdiden ulaşıldığını ifade etti. Giritlioğlu, mega projeler ve Kanal İstanbul gibi plan dışı projelerin nüfus artışını körüklediğini vurguladı. Özellikle ekonomik nedenlerle öğrenciler, beyaz yakalılar, emekliler ve memurlar arasında tersine göç eğiliminin başladığını belirten Giritlioğlu, İstanbul'un çalışanlar için artık çok pahalı hale geldiğini ve uzaktan çalışma imkanı olanların da kenti terk etmeye başladığını söyledi.
Giritlioğlu, tersine göç eğiliminin bir fırsat olduğunu ancak bunun planlı bir şekilde yönetilmesi gerektiğini vurguladı. 20 milyonluk nüfus eşiğinin kritik olduğunu belirten Giritlioğlu, İstanbul'daki kaynakların nüfusa yetmediğini ve ulaşım yoğunluğunun ikinci bir işi yetiştirmeyi imkansız hale getirdiğini dile getirdi. Beklenen olası bir deprem durumunda nüfusun tahliyesinin büyük bir sorun olacağını ifade eden Giritlioğlu, nüfusun krizle değil, yerel, bölgesel ve ulusal politikalarla seyreltilmesi çağrısında bulundu. Bu seyreltmenin, kentin gerçek sakinleri yerine üst gelir gruplarına alan açma fırsatına dönüştürülmemesi gerektiğini ve ilk hedefin nüfusun kademeli ve planlı bir şekilde indirilmesi olması gerektiğini belirtti.
İstanbul Planlama Ajansı İstanbul Çevre Düzeni Planı Bilim Kurulu Üyesi Dursun Yıldız ise, kentin su ihtiyacının büyük bölümünün havzalararası transferle karşılandığını ve özellikle Avrupa Yakası'nın su sorununun plansız kentleşme ve nüfus baskısı altında olduğunu söyledi. Arazi ve su kaynakları planlamasının birbiriyle ilişkili yapılması gerektiğini belirten Yıldız, İstanbul için su sorununun sadece bir yönetim sorunu değil, aynı zamanda mekânsal planlama, nüfus yoğunluğu yönetimi ve tersine göç yönetimi sorunu haline geldiğini ifade etti.
Yıldız, kent büyüdükçe su havzalarının yapılaşma baskısına maruz kaldığını, ulaşım projelerinin yeni yapılaşmayı tetiklediğini ve su toplama havzalarının doğal yapısının bozulduğunu uyardı. Bu durumun kentin su arz güvenliğini tehdit ettiğini belirten Yıldız, Anadolu kentlerinin ekonomik olarak güçlendirilmesi, sanayinin dağıtılması ve orta ölçekli kentlerin geliştirilmesiyle tersine göçün teşvik edilmesinin İstanbul'un su kaynakları üzerindeki baskıyı azaltacağını söyledi. Tersine göçün, "ulusal mekânsal dengeleme stratejisi" olduğunu belirten Yıldız, bu stratejinin İstanbul ve Ankara gibi büyük kentler için büyük bir gereksinim olduğunu dile getirdi. İstanbul'un su sorununun sadece ilave su sağlayarak değil, radikal bir talep yönetimine geçerek, mekânsal planları uygulayarak ve tersine göçü teşvik ederek hafifletilebileceğini sözlerine ekledi.
