Toplumda yaygın olarak görülen kötü kolesterol (LDL) ve trigliserit yüksekliği ile iyi kolesterol (HDL) düşüklüğü, kalp-damar hastalıklarının artmasına neden oluyor. Kardiyoloji ve İç Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Nevrez Koylan, bu durumun yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaç tedavisiyle tersine çevrilebileceğini belirtti.
Vücudun LDL üretimi normalde hücre zarlarının yapısı, hormon üretimi ve D vitamini sentezi gibi metabolik süreçler için gereklidir. LDL'nin temel görevi, kolesterolü karaciğerden hücrelere taşımaktır. Sorun, LDL'nin varlığından ziyade kandaki miktarının gereğinden fazla yükselmesidir.
HDL, yani iyi kolesterol, damarları koruyan doğal savunma mekanizmalarından biridir. Ancak yüksek HDL seviyeleri her zaman yeterli koruma sağlamayabilir. LDL, kolesterolü karaciğerden damar duvarlarına taşırken, kandaki yüksek seviyeleri damar duvarlarında birikerek damar sertliğine ve kalp krizi/inme riskinin artmasına yol açabilir. Sigara, hipertansiyon, diyabet ve hareketsiz yaşam gibi faktörler LDL'nin zararlı etkisini artırır. HDL ise damarlarda biriken fazla kolesterolü toplayarak karaciğere taşır ve damarların 'temizlik sistemi' gibi çalışır.
Trigliserit, vücudun enerji depolamak için kullandığı bir yağ türüdür. Yüksek trigliserit seviyeleri kilo fazlalığı, diyabet, karaciğer yağlanması ve kalp-damar hastalıklarıyla ilişkilidir. LDL, HDL ve trigliserit değerlerinin birlikte değerlendirilmesi, kişinin gerçek kalp-damar riskini daha doğru belirler. Özellikle son yıllarda fast-food, işlenmiş gıda tüketimi, hareketsiz yaşam ve stres nedeniyle gençlerde de kolesterol yüksekliği sık görülmektedir.
Kan yağlarının dengelenmesinde düzenli egzersiz, Akdeniz tipi beslenme, kızartma ve hazır gıdalardan uzak durma, kilo verme, sigarayı bırakma, uyku düzenine dikkat etme ve stresi kontrol altında tutma gibi alışkanlıklar büyük fark yaratır. Genetik yatkınlık gibi durumlarda ise kolesterol düşürücü ilaçlar, özellikle statinler, kalp krizi riskini azaltmada önemli rol oynar. Doymuş yağ, trans yağ ve işlenmiş gıdalar LDL'yi yükseltirken; sebze, meyve, tam tahıl, balık ve zeytinyağı ağırlıklı beslenme damar sağlığını destekler. Sigara HDL'yi düşürürken, düzenli egzersiz hem LDL'yi düşürmeye hem de HDL'yi artırmaya yardımcı olur.
